ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى ھورمۇز بوغۇزىنى ئايلىنىپ ئۆتىدىغان خام نېفىت تۇرۇبا يولى كېلىشىمىنى قارشى ئېلىپ، تۇرۇبا يولىنىڭ كۈندىلىك توشۇش مىقدارىنىڭ 2 مىليون ۋارىل خام نېفىتقا يېتىدىغانلىقىنى ئېيتتى.

ئامېرىكا ئېنېرگىيە شىركىتى شېۋرون (Chevron) ھورمۇز بوغۇزىنى ئايلىنىپ ئۆتىدىغان خام نېفىت تۇرۇبا يولى كېلىشىمى تۈرىنى يولغا قويىدۇ.

ئىراق بىلەن سۈرىيە ۋاشىنگتوندا ئىراق-سۈرىيە خام نېفىت تۇرۇبا يولىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش ۋە قايتا قۇرۇش توغرىسىدا چۈشىنىش ھاسىل قىلىش كېلىشىمى ئىمزالىدى. بۇ تۈر ئىراق نېفىتلىكلىرىدىن سۈرىيەنىڭ ئاقدېڭىز قىرغىقىغىچە بولغان مۇھىم ئېكسپورت لىنىيەسىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى ۋە ھورمۇز بوغۇزىنى ئايلىنىپ ئۆتۈشنى نىشان قىلىدۇ.

مەزكۇر كېلىشىم جۈمە (2026-يىلى 17-ئىيۇل) كۈنى ۋاشىنگتوندا ئۆتكۈزۈلگەن ئامېرىكا-ئىراق سودا كېڭىشى يىغىنىدا، ئىراققا ۋاكالىتەن بەسرە نېفىت شىركىتىنىڭ باشلىقى باسم ئابدۇلكەرىم ناسىر ۋە سۈرىيەگە ۋاكالىتەن سۈرىيە نېفىت شىركىتىنىڭ باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى يۈسۈپ قابلاۋى تەرىپىدىن ئىمزالاندى. ئىمزا قويۇش مۇراسىمىغا، ئامېرىكا ئېنېرگىيە مىنىستىرى كىرىس رايت (Chris Wright) مۇ قاتناشتى.

ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى بۇ كېلىشىمنى قارشى ئېلىپ، بۇ تۈرنى «ئىككى تەرەپلىك ۋە رايون خاراكتېرلىك ئىستراتېگىيەلىك ئەھمىيەتكە ئىگە ئالدىنقى قاتاردىكى ئۇل-ئەسلىھە تۈرى» دەپ تەرىپلىدى.

 مىنىستىرلىق باياناتىدا: «ئامېرىكا بۇ تۈرنىڭ تېخنىكىلىق ۋە مالىيە تەرەپلىرىنى ئىجرا قىلىشقا ئامېرىكا باشچىلىقىدىكى خەلقئارالىق گۇرۇھنىڭ قاتناشقانلىقىنى قارشى ئالىدۇ» دېدى.

باياناتتا يەنە: «بۈگۈنكى بۇ كېلىشىم رايون ۋە سۈرىيە-ئىراق مۇناسىۋىتى ئۈچۈن مۇھىم بىر ئابىدە» دەپ كۆرسىتىلدى.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Trump praises 'handsome' al-Zaidi while Iraq's PM reaffirms US troop withdrawal in September

ھورمۇز بوغۇزى كىرىزىسى

تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى ئىككى دۆلەتنىڭ تۇرۇبا يولىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنىڭ ئىستراتېگىيەلىك نىشانىنى تونۇپ يەتكەنلىكىنى، بۇ تۈرنىڭ دەسلەپكى توشۇش ئىقتىدارىنىڭ كۈنىگە 2 مىليون ۋارىل خام نېفىت بولىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

ئىراق خەۋەر ئاگېنتلىقى (INA) نىڭ خەۋەر قىلىشىچە، ئىراق بىلەن سۈرىيە ئىراقتىكى ھەدىسە (Haditha) بىلەن سۈرىيەدىكى بانىياسنى تۇتاشتۇرىدىغان نېفىت تۇرۇبا يولىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش توغرىسىدا چۈشىنىش ھاسىل قىلىش كېلىشىمى ئىمزالىغان، ئامېرىكا ئېنېرگىيە شىركىتى شېۋرون بۇ تۈرنى يولغا قويىدىكەن.

بۇنىڭدىن باشقا، ئاگېنتلىق ئىراقنىڭ ئامېرىكا بىلەن قىممىتى 60 مىليارد دوللارغا يېتىدىغان 50 كېلىشىم ئىمزالايدىغانلىقىنى ئەسكەرتتى.

ئىراقنىڭ شىمالىدىكى نېفىتقا باي كەركۈك رايونىدىن سۈرىيەنىڭ ئاقدېڭىزدىكى بانىياس پورتىغىچە تۇتىشىدىغان بۇ تۇرۇبا يولى، 2003-يىلى ئامېرىكانىڭ ئىراققا كىرىشى جەريانىدا ۋەيران بولغاندىن بۇيان ئىشلىتىلمىگەن ئىدى.

بۇ كېلىشىم، ئامېرىكا-ئىسرائىلىيەنىڭ ئىرانغا قارشى ئۇرۇشى سەۋەبىدىن ھورمۇز بوغۇزى ئارقىلىق ئۆتىدىغان نېفىت پاراخوتلىرى شىددەت بىلەن ئازايغان ۋە دۆلەتلەر باشقا يوللار ئۈستىدە ئويلىشىۋاتقان بىر پەيتتە ئېلان قىلىندى.

شېۋرون شىركىتى تېخنىكىلىق تەتقىقاتلارنى ئېلىپ بېرىش ۋە خام نېفىتنى دۆلەت سىرتىغا توشۇش ھەمدە ھورمۇز بوغۇزىنى ئايلىنىپ ئۆتۈش ئۈچۈن مۇمكىن بولغان تۇرۇبا يوللىرىنى تەكشۈرۈش مەقسىتىدە ئىراق بىلەن داۋاملىق سۆھبەتلەشمەكتە.

ماي (2026) دا ۋەزىپىگە ئولتۇرغان ئىراق باش مىنىستىرى ئەلى ئەل زەيدى ئامېرىكادىكى بەش كۈنلۈك زىيارىتىنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە پەيشەنبە (16-ئىيۇل) كۈنى شېۋروننىڭ خيوستوندىكى مەركىزىنى زىيارەت قىلدى. ئۇ سەيشەنبە (14-ئىيۇل) كۈنى ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ بىلەن كۆرۈشكەن ئىدى.