سۈنئىي ئەقىل (AI) ساھەسىدىكى سېتىش مىقدارىنىڭ كۈچلۈك ئېشىشى ۋە بۇلۇت ھېسابلاش كېلىشىملىرىنىڭ تەسىرىدە سىپېيس ئېكس (SpaceX) نىڭ پەسىللىك كىرىمى شىددەت بىلەن ئاشتى؛ دەل بۇ پەيتلەردە، ئېلون ماسك ئىككى شىركەتتىكى مۇستەقىل كومىتېتلارنى بىرلەشتۈرۈش ئېھتىماللىقىنى تەكشۈرۈپ، تەتقىق قىلىۋاتقانلىقىنى بىلدۈردى.

ئېلون ماسك سەيشەنبە (2026-يىلى 20-ئۆكتەبىر) كۈنى ئۆزىنىڭ راكېتا ۋە سۈنئىي ئەقىل شىركىتى سىپېيس ئېكسنىڭ پېيى بازارغا سېلىنغاندىن بۇيانقى تۇنجى پەسىللىك ساپ پايدىنى قولغا كەلتۈرگەنلىكىنى ئېلان قىلدى ۋە سىپېيس ئېكس بىلەن تېسلا (Tesla) نىڭ بىرلىشىشىنى قوللايدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

ئۇ پايچىكلارنىڭ تەلىپىگە بىنائەن، سىپېيس ئېكس ۋە تېسلانىڭ ھەر ئىككىسىدە  مۇستەقىل باشقۇرغۇچىلاردىن تەركىپ تاپقان ئالاھىدە كومىتېتلار قۇرۇلغانلىقىنى ۋە بۇ پىكىرنى تەتقىق قىلغانلىقلىرىنى ئەسكەرتتى. بىراق، ئۆزىدە مەنپەئەت توقۇنۇشى بولغانلىقى سەۋەبلىك بۇ سۆھبەتلەرگە قاتنىشالمايدىغانلىقىنى قوشۇمچە قىلدى.

ئېلون ماسك ھەر ئىككى شىركەتنىڭ باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى (CEO)، شۇنداقلا سىپېيس ئېكسنىڭ مۇدىرىيەت رەئىسى ۋە باش تېخنىكا ئەمەلدارى (CTO) ۋەزىپىسىنىمۇ ئۆتەيدۇ. ئۇ 30-ئىيۇن (2026) دىن باشلاپ سىپېيس ئېكسنىڭ %48.4 پېيىغا ئىگە بولغان بولۇپ، دەرىجىدىن تاشقىرى ئاۋاز تاشلاش پېيى ئارقىلىق شىركەتنىڭ %82 تىن ئارتۇق ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىنى تىزگىنلەپ تۇرىدۇ. ئۇ يەنە تېسلانىڭ تەخمىنەن %20 پېيىغا ئىگە.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - SpaceX sends Starship megarocket into orbit for first time

كومىتېتلار تېخى ھېچقانداق كېلىشىم شەرتلىرى بويىچە بىرلىككە كەلمىدى. كېلىشىمنىڭ تۈزۈلىشى ئۈچۈن بارلىق تېسلا پايچىكلىرىنىڭ كۆپى قوللىشى كېرەك. ئېلون ماسك بۇنى «بىر قەدەر يۇقىرى توسالغۇ» دەپ ئاتىدى.

سىپېيس ئېكسنىڭ «دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئەقىل» دەپ ئاتىلىدىغان سۈنئىي ئەقىل بۆلۈمى، بۇ ئۆزگىرىشنىڭ ئاساسلىق ئىتتىرىش كۈچىگە ئايلاندى. بۇ بۆلۈمنىڭ كىرىمى توققۇز ھەسسىدىن ئارتۇق ئېشىپ 7.6 مىليارد دوللارغا يەتتى ۋە ستارلىڭك (Starlink) نى ئارقىدا قالدۇرۇپ، شىركەتنىڭ ئەڭ چوڭ كىرىم مەنبەسى بولۇپ قالدى.

بۇ باياناتلاردىن كېيىن، سىپېيس ئېكسنىڭ پاي باھاسى بازار تاقالغاندىن كېيىنكى سودىدا %5 كە يېقىن ئۆستى.

ماسك كومىتېتلارنىڭ تېخى ھېچقانداق كېلىشىم شەرتلىرى بويىچە بىرلىككە كەلمىگەنلىكىنى ۋە كەلگۈسىدە بىرلىككە كېلەلەيدىغانلىقىغىمۇ كاپالەتلىك قىلغىلى بولمايدىغانلىقىنى ئەسكەرتىپ، بىرلىشىشنى مۇقەررەر ئىش دەپ قاراشنىڭ ئاشۇرۇۋەتكەنلىك بولىدىغانلىقىنى ئاگاھلاندۇردى.

ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، ھەرقانداق كېلىشىم پەقەت بېلەت تاشلاشقا قاتناشقانلارنىڭلا ئەمەس، بەلكى بارلىق تېسلا پايچىكلىرىنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمىنىڭ قوللىشىغا ئېرىشىشى كېرەك بولۇپ، ماسك بۇنى «بىر قەدەر يۇقىرى توسالغۇ» دەپ ئاتىدى.

ئۇ تەھلىلچىلەر بىلەن ئۆتكۈزۈلگەن تېلېفون سۆھبىتىدە يوشۇرۇن بىرلىشىش توغرىسىدا سوئال سورالغاندا، ئۆزىنى «مىنا مەيدانىدا پۇت ئۇسسۇلى (tap dance) ئويناۋاتقاندەك» ھېس قىلغانلىقىنى، ئەمما ئىككى شىركەتنىڭ قوشۇلۇشىنىڭ «ياخشى پىكىر» بولىدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى.

ئۇ ئىككى شىركەتنىڭ سۈنئىي ئەقىل يۇمتالى، ئۆزەك لايىھەلەش، ماشىنا ئادەم تېخنىكىسى ۋە ئالەم بوشلۇقىغا تايانغان ھېسابلاش قاتارلىق ساھەلەردە ھەمكارلىشىش ئارقىلىق مەنپەئەتكە ئېرىشەلەيدىغانلىقىنى قەيت قىلدى.

ئۇ بۇلارنى سىپېيس ئېكس 7-ئايدىن 9-ئايغىچە بولغان مەزگىلدە 4.4 مىليارد دوللار ساپ پايدا ئالغانلىقىنى ئېلان قىلغاندىن كېيىن ئېيتقان بولدى. سېلىشتۇرۇلغاندا، مەزكۇر شىركەت ئۆتكەن يىل (2026) نىڭ ئوخشاش مەزگىلىدە 1.1 مىليارد دوللار زىيان تارتقان ئىدى.

شىركەتنىڭ كىرىمى %161 ئېشىپ 14.6 مىليارد دوللارغا يەتتى. بۇ پەسىللىك نەتىجىلەر ۋال سترېتنىڭ دەسلەپكى داۋالغۇشلىرىدىن كېيىن قولغا كەلتۈرۈلدى.

سىپېيس ئېكسنىڭ بىر پېيىغا 135 دوللار باھا قويۇلغان ۋە تەخمىنەن 85.7 مىليارد دوللار مەبلەغ توپلىنىپ تۇنجى ئاشكارا پاي چېكى تارقىتىلغاندىن (IPO) كېيىن، 12-ئىيۇن ناسداك (Nasdaq) تا سودا قىلىش باشلانغان ئىدى.

ئۇنىڭ بازارغا كىرگەن شىركەت سۈپىتىدىكى تۇنجى كىرىم دوكلاتىدا، ئىككىنچى پەسىللىك كىرىمىنىڭ 7.8 مىليارد دوللار، ساپ زىيىنىنىڭ 541 مىليون دوللار بولغانلىقى كۆرسىتىلگەن.

ھازىر سىپېيس ئېكس تەرىپىدىن «دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئەقىل» (Super Intelligence) دەپ ئاتالغان سۈنئىي ئەقىل بۆلۈمى بۇ بۇرۇلۇشنى ۋۇجۇدقا چىقاردى.

 «دەرىجىدىن تاشقىرى ئەقىل»، ئامېرىكا پىرىزىدېنتى دونالد ترامپ سۈنئىي ئەقىل ئۈچۈن قوللىنىشنى ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان ئاتالغۇدۇر.

بۇلۇت ھېسابلاش

سىپېيس ئېكس بۇ مۇۋەپپەقىيەتنى يېڭى بۇلۇت مۇلازىمىتى كېلىشىملىرى، ئۆزىنىڭ «گروك»(Grok) پاراڭلىشىش روبوتىنىڭ تېخىمۇ كەڭ قوللىنىلىشى ۋە سۈنئىي ئەقىل ئارقىلىق كود يېزىش بويىچە يېڭى شىركەت «كۇرسور» (Cursor) نى سېتىۋېلىشنىڭ نەتىجىسى دەپ چۈشەندۈردى.

سىپېيس ئېكسنىڭ بۇلۇت خېرىدارلىرى ئارىسىدا ئەنتروپىك (Anthropic) شىركىتىمۇ بار بولۇپ، ئۇ ماي ئېيى (2026) دا سىپېيس ئېكسنىڭ «كولوسسۇس» (Colossus) سانلىق مەلۇمات مەركەزلىرىدىكى ھېسابلاش كۈچىدىن پايدىلىنىش ئۈچۈن ئۈچ يىلدا 45 مىليارد دوللارغا يېقىن مەبلەغ تۆلەشكە قوشۇلغان ئىدى. گوگۇل بولسا ئىيۇندا كېلىشىم ئىمزالاپ، ئۆكتەبىردىن 2029-يىلى ئىيۇنغىچە ھەر ئايدا 920 مىليون دوللار تۆلەشكە قوشۇلغان.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Trump hosts AI titans at White House as extinction-risk warnings intensify

شىركەتنىڭ سۈنئىي ئەقىل بۆلۈمى بۇ پەسىلدە 431 مىليون دوللار سودا پايدىسى ياراتقان، ھالبۇكى ئۆتكەن يىلى (2025) ئوخشاش مەزگىلدە 1.7 مىليارد دوللار زىيان تارتقان ئىدى.

باشقا سۈنئىي ئەقىل شىركەتلىرىگە ئوخشاشلا، چىقىم يەنىلا ئىنتايىن يۇقىرى سەۋىيەدە تۇرماقتا

سىپېيس ئېكس مەزكۇر پەسىلدە 19.6 مىليارد دوللار مەبلەغ سالغان بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدىكى 16.4 مىليارد دوللار سۈنئىي ئەقىلغە ئاجرىتىلغان. بۇنىڭ بىلەن شىركەتنىڭ يىلنىڭ دەسلەپكى توققۇز ئېيىدىكى كاپىتال خىراجىتى 48 مىليارد دوللارغا يەتكەن.

شىركەتنىڭ ھېسابلاش سىغىمى بىر يىل ئىلگىرىكى 0.6 گىگاۋاتتىن 1.7 گىگاۋاتقا يەتتى.

ئېلون ماسك سىپېيس ئېكسنىڭ 2027-يىلى قوشۇمچە 10 گىگاۋاتلىق ھېسابلاش ئىقتىدارىنى ئىشقا كىرىشتۈرەلەيدىغانلىقىغا «تولۇق ئىشىنىدىغانلىقى» نى ئېيتتى.

بۇ مىقدار شىركەتنىڭ بۇ يىل (2026) نىڭ ئاخىرىغىچە ئىشقا كىرىشى مۆلچەرلەنگەن تەخمىنەن 2.5 تىن 3.0 گىگاۋاتقىچە بولغان سىغىمىنىڭ ئۈستىگە قوشۇلىدۇ.

ئۇ يەنە توك كۈچى، سوۋۇتۇش ۋە ئېلېكتىر ئۈسكۈنىلىرىنىڭ «مەلۇم دەرىجىدە چەكلىمە پەيدا قىلغۇچى ئامىل» بولۇۋاتقانلىقىنى ئەسكەرتتى.

ستارلىڭك سۈنئىي ھەمراھ ئىنتېرنېت بۆلۈمىنىڭ كىرىمى %69 ئېشىپ 5.2 مىليارد دوللارغا يەتتى، شەخسىي ئابونتلار سانى بولسا 13.6 مىليونغا يەتتى. ئەمما، ھەر بىر ئابونتتىن كېلىدىغان ئوتتۇرىچە ئايلىق كىرىم بىر يىل ئىلگىرىكى 83 دوللاردىن 69 دوللارغا چۈشۈپ قالدى.

سىپېيس ئېكس يەنە ماسكنىڭ مارس ئارزۇسى ۋە كۆلەملەشكەن سۈنئىي ھەمراھ ئورۇنلاشتۇرۇش پىلانىنىڭ مەركىزىي ھالقىسى بولغان غايەت زور «ستارشىپ» (Starship) راكېتاسىنىڭ تۇنجى كىرىمىنى ياراتقان ئۇچۇشىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك تاماملىدى. مەزكۇر راكېتا كېيىنكى ئەۋلاد ستارلىڭك سۈنئىي ھەمراھلىرىدىن 26 دانىسىنى ئوربېتاغا يەتكۈزدى.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Tesla unveils long-awaited next generation Roadster sports EV after years of delay