ئىقتىساد
2 مىنۇت ئوقۇش
نېفىت باھاسى ئامېرىكانىڭ ئىرانغا قاراتقان قامالنى ئۇزارتىش پىلانى سەۋەبىدىن ئۇدا ئۆرلىمەكتە
ۋاشىنگتوننىڭ تېھرانغا قاراتقان بېسىمنى ئاشۇرۇش پىلانى تۈپەيلى، خام نېفىت باھاسى ئۇدا يەتتىنچى سودا كۈنىدىمۇ ئۆرلەشنى داۋاملاشتۇردى.
نېفىت باھاسى ئامېرىكانىڭ ئىرانغا قاراتقان قامالنى ئۇزارتىش پىلانى سەۋەبىدىن ئۇدا ئۆرلىمەكتە
2026-يىلى 4-ئاينىڭ 19-كۈنى، تەيۋەننىڭ كىلۇڭ پورتىدا بىر نېفىت تانكىرى ياكىلىشىدۇ. / Reuters

چارشەنبە كۈنى ئامېرىكانىڭ ئىران پورتلىرىغا قاراتقان قامالنى ئۇزارتىدىغانلىقىغا دائىر خەۋەرلەرنىڭ تارقىلىشى بىلەن، نېفىت باھاسى بىر نەچچە كۈندىن بۇيانقى ئۆرلەش يۈزلىنىشىنى ساقلاپ قالدى. بۇ ئەھۋال ئوتتۇرا شەرقنىڭ نېفىت ئىشلەپچىقىرىش تايانچ رايونلىرىدىن كېلىدىغان تەمىنلەشنىڭ ئۈزۈلۈپ قېلىش ۋاقتىنى تېخىمۇ ئۇزارتىۋېتىشى مۇمكىن.

«ۋال سترېت ژۇرنىلى» گېزىتىنىڭ سەيشەنبە كۈنى كېچىدە ئامېرىكا ئەمەلدارلىرىدىن نەقىل كەلتۈرۈپ بەرگەن خەۋىرىگە قارىغاندا، ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ ياردەمچىلىرىگە ئىرانغا قاراتقان قامالنى ئۇزارتىش تەييارلىقىنى قىلىش ھەققىدە كۆرسەتمە بەرگەن. مەزكۇر خەۋەردە قەيت قىلىنىشىچە، پىرېزىدېنت ترامپ ئىران پورتلىرىغا كىرىپ-چىقىشنى توسۇش ئارقىلىق، بۇ دۆلەتنىڭ ئىقتىسادى ۋە نېفىت ئېكسپورتىنى بوغۇشنى داۋاملاشتۇرۇشنى نىشانلىغان.

گىرىنۋىچ ۋاقتى سائەت 01:54 تە، ئىيۇن ئېيىدا مال تاپشۇرۇلىدىغان «برېنت» (Brent) خام نېفىتىنىڭ قەرەللىك مال سودىسى ھەر ۋارىلى 52 سېنت (%0.47) ئۆرلەپ، 111.78 دوللارغا چىقتى ۋە ئۇدا سەككىزىنچى كۈنى ئۆرلەش رېكورتىنى ياراتتى. ئىيۇن ئېيىدىكى توختام پەيشەنبە كۈنى ئاخىرلىشىدىغان بولغاچقا، سودىسى تېخىمۇ قاينىغان ئىيۇل ئېيى توختاملىرى ھازىرنىڭ ئۆزىدە %0.4 ئۆرلەپ، 104.84 دوللاردىن سېتىلماقتا.

ئىيۇن ئېيىدا مال تاپشۇرۇلىدىغان ئامېرىكا غەربىي تېكساس خام نېفىتى (WTI) قەرەللىك مال سودىسى، ئالدىنقى سودا كۈنىدە %3.7 ئۆرلىگەندىن كېيىن، بۇ قېتىم ھەر ۋارىلى 57 سېنت (%0.57) ئۆرلەپ 100.50 دوللارغا چىقتى. بۇ نېفىت تۈرىنىڭ باھاسى ئاخىرقى سەككىز كۈننىڭ يەتتە كۈنىدە ئۈزلۈكسىز ئۆرلەش ۋەزىيىتىنى ساقلاپ كەلدى.

«خەيتوڭ فۇچېرس» (Haitong Futures) ناملىق ۋاسىتىچىلىك شىركىتىنىڭ ئانالىزچىسى ياڭ ئەن بۇ ھەقتە توختىلىپ: «نېفىت باھاسىنىڭ يېقىنقى ئۆرلىشى ھورمۇز بوغۇزىدىكى قامالدىن كېلىۋاتىدۇ. ئەگەر پىرېزىدېنت ترامپ قامالنى ئۇزارتىشقا تەييارلىق قىلسا، تەمىنلەشنىڭ ئۈزۈلۈپ قېلىش ئەھۋالى تېخىمۇ كەسكىنلىشىپ، نېفىت باھاسىنى تېخىمۇ يۇقىرى ئۆرلەشكە مەجبۇرلايدۇ» دېدى.

28-فېۋرالدا پارتلىغان ئامېرىكا-ئىسرائىلىيە-ئىران ئۇرۇشىدا ئۇرۇش توختىتىش ھاسىل قىلىنغان بولسىمۇ ۋە تەرەپلەر توقۇنۇشقا رەسمىي خاتىمە بېرىشكە تىرىشىۋاتقان بولسىمۇ، ئىران دۇنيادىكى نېفىت ۋە سۇيۇقلاندۇرۇلغان تەبىئىي گاز تەمىنلىنىشىنىڭ تەخمىنەن %20 نى توشۇيدىغان ھورمۇز بوغۇزىدىكى پاراخوت قاتنىشىنى كېسىپ قويدى. ئامېرىكا بولسا، ئىران پورتلىرىنى قامال قىلدى. بۇ ئەھۋال نۆۋەتتىكى توقۇنۇشنى تۇيۇق يولغا باشلاپ كىرمەكتە.

ئامېرىكا ئىراننىڭ يادرولۇق قورال پىلانىغا خاتىمە بېرىشى ئۈچۈن بېسىم قىلىۋاتقان بولسا، ئىران يېقىنقى توقۇنۇشلار سەۋەبىدىن تۆلەم تەلەپ قىلىش، ئىقتىسادىي جازالارنى يېنىكلىتىش ۋە ھورمۇز بوغۇزىدا مەلۇم دەرىجىدە كونتروللۇق ئورنىتىشنى تەلەپ قىلماقتا.

ھورمۇز بوغۇزىنىڭ تاقىلىشى دۇنياۋى زاپاسلارنىڭ ئۈزلۈكسىز تۆۋەنلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقارماقتا. بازار مەنبەلىرىنىڭ سەيشەنبە كۈنى كېچىدە ئامېرىكا نېفىت جەمئىيىتىنىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىغا تايىنىپ خەۋەر قىلىشىچە، ئامېرىكانىڭ خام نېفىت زاپىسى ئۇدا ئىككىنچى ھەپتە تۆۋەنلىگەن. مەنبەلەرنىڭ ئەسكەرتىشىچە، 24-ئاپرېل ئاخىرلاشقان ھەپتىدە خام نېفىت زاپىسى 1.79 مىليون ۋارىل، بېنزىن زاپىسى 8.47 مىليون ۋارىل، ئايرىلمىغان يېقىلغۇ زاپىسى بولسا 2.60 مىليون ۋارىل ئازايغان.

ئىزدىنىڭ
تۈركىيەنىڭ ئىيۇل ئېيىدىكى ئېكسپورتى 25 مىليارد 600 مىليون دوللارغا يەتتى
خىتاي ئامېرىكانىڭ سودا جازالىرىغا قارشى «تاقابىل تۇرۇش تەدبىرلىرى» نى ئېلان قىلدى
گازپروم: ياۋروپانىڭ تەبىئىي گاز ئامبارلىرىدىكى قىسچىلىق تەمىنات خەۋپى ياراتماقتا
ئامېرىكا مەركىزىي بانكاسى ئۆسۈم نسبىتىنى ئۆزگەرتمىدى
ئامېرىكا 60 تىن ئارتۇق دۆلەتكە يېڭى تاموژنا بېجى قويىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى
تۈركىيە شامال ئېنېرگىيەسىدە دۇنيادا 5-، قۇياش ئېنېرگىيەسىدە 10-ئورۇندا تۇرىدۇ
ئانتاليادا ساياھەتچىلىك جانلىنىپ كەتتى
ياۋروپادىكى قۇش زۇكىمى تۈركىيە تۇخۇملىرىغا بولغان ئېھتىياجنى ئاشۇردى
ياۋروپا ئىتتىپاقى رۇسىيە ئىقتىسادىغا قاراتقان ئېمبارگو بېسىمىنى ئاشۇردى
ياۋروپا مەبلەغ سېلىش بانكىسى تۈركىيەنىڭ يېشىل تەرەققىياتىغا 200 مىليون ياۋرو مەبلەغ ئاجرىتىدۇ
تۈركىيە تۆت ئاي ئىچىدە 195 مىليون دوللارلىق لىمون ئېكسپورت قىلدى
شەرقىي قارادېڭىزدىن 115 دۆلەتكە 831 مىليون دوللاردىن ئارتۇق ئېكسپورت قىلىندى
ئېنېرگىيە مىنىستىرلىقى 7 يىلدا 4,41 مىليارد لىرا مەبلەغ سېلىپ، 7.62 مىليارد لىرا تېجەپ قالدى
دۇنيا ئىسلام ئىقتىسادى يىغىنى ئىستانبۇلدا باشلاندى
جۇمھۇر رەئىس ئەردوغان تۈركىيە بىلەن ئەزەربەيجاننىڭ ئېنېرگىيە شېرىكچىلىكىنىڭ مۇھىملىقىنى تەكىتلىدى
تۈركىيە گىلەم ئىشلەپچىقارغۇچىلىرى بۇ يىلنىڭ دەسلەپكى تۆت ئېيىدا 872 مىليون دوللارلىق گىلەم ساتتى
تۈركىيە ئۆتكەن يىلى 2 مىليارد 200 مىليون دوللارلىق سۇ مەھسۇلاتلىرى ئېكىسپورت قىلدى
كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى مىنىستىرلىرى ئىرانغا قارشى ئۇرۇش ۋە يېقىلغۇ كىرىزىسىنى مۇزاكىرە قىلدى
ئىران ئۇرۇشى ئامېرىكا پۇقرالىرىغا 37 مىليارد دوللاردىن ئارتۇق قوشۇمچە ئېنېرگىيە چىقىمى يۈكلىدى
ترامپنىڭ ئاپتوموبىل تاموژنا بېجى گېرمانىيەنىڭ 18 مىليارد دوللار زىيان تارتىشىغا سەۋەب بولۇشى مۇمكىن