ئىران ۋە رۇسىيەنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى گۇرۇھى تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرى پەيشەنبە كۈنى ھىندىستاندا سۆھبەتنى باشلىدى؛ يېقىن شەرقتىكى ئۇرۇش ۋە بۇنىڭ بىلەن مۇناسىۋەتلىك يېقىلغۇ كىرىزىسىنىڭ سۆھبەتنىڭ ئاساسىي تېمىسى بولۇشى كۈتۈلمەكتە.
بۇ يىللىق كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى نۆۋەتچى رەئىسلىك ۋەزىپىسىنى ئۆتەۋاتقان ھىندىستان، ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيەنىڭ 28-فېۋرال ئىرانغا قوزغىغان ئۇرۇشى سەۋەبىدىن ئوتتۇرىسىدا ئىختىلاپ بولغان ئىران ۋە ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكلىرىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان كېڭەيتىلگەن بۆلەكنىڭ تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرىنىڭ ئىككى كۈنلۈك يىغىنىغا ساھىبخانلىق قىلماقتا.
ھىندىستان تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى، سۆھبەتنىڭ «ئۆزئارا قىزىقىدىغان يەر شارى خاراكتېرلىك ۋە رايون خاراكتېرلىك مەسىلىلەر»گە مەركەزلىشىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ۋاڭ يى ، بېيجىڭنىڭ نۆۋەتتە ئامېرىكا پىرىزېدېنتى دونالد ترامپ بىلەن خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ ئوتتۇرىسىدىكى بىر قېتىملىق باشلىقلار يىغىنىغا ساھىبخانلىق قىلىۋاتقانلىقى سەۋەبىدىن يىغىنغا قاتناشمىدى.
ئىران تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ئابباس ئاراقچى چارشەنبە كۈنى كېچىدە يېڭى دېھلىغا يېتىپ كەلدى. ئىراننىڭ ھىندىستاندا تۇرۇشلۇق ئەلچىخانىسى بۇ ئۇچۇرنى دەلىللىدى.
رۇسىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى سېرگېي لاۋروۋمۇ يىغىنغا قاتناشماقتا. لاۋروۋ چارشەنبە ئاخشىمى يېڭى دېھلىغا كەلگەندىن كېيىن، ھىندىستانلىق مەنسەپدىشى سۇبراھمانيام جايشانكار بىلەن كۆرۈشتى.
جايشانكار سۆھبەتنىڭ «سودا ۋە مەبلەغ سېلىش، ئېنېرگىيە ۋە ئالاقە» بىلەن بىرگە «يەر شارى خاراكتېرلىك ۋە كۆپ تەرەپلىمىلىك مەسىلىلەر»نىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدىغانلىقىنى تىلغا ئالدى.
جايشانكار: «ئېنىقسىز ۋە تۇراقسىز يەر شارى مۇھىتىدا سىياسىي ھەمكارلىقىمىز تېخىمۇ قىممەتلىك» دېگەنلەرنى قەيت قىلدى.
پارس قولتۇقى دېڭىز قاتنىشى لىنىيەلىرى ۋە ھورمۇز بوغۇزى ئەتراپىدىكى توسالغۇلار نېفىت ۋە تەبىئىي گاز بازارلىرىدىكى تەۋرىنىشنى ئاشۇرۇپ، ھىندىستاننى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئېنېرگىيە ئىمپورت قىلىدىغان ئىقتىسادىي گەۋدىلەرگە بولغان بېسىمنى ئېغىرلاشتۇرماقتا.
ئىراننىمۇ ئىچىگە ئالغان توقۇنۇش، ئوتتۇرا شەرق ئېنېرگىيە مەنبەلىرىگە ۋە ئوغۇت ئىمپورتىغا زور دەرىجىدە تايىنىدىغان ھىندىستان ئىقتىسادىغا قوشۇمچە يۈك ئېلىپ كېلىپ، يېڭى دېھلىنىڭ ئېشىش ئىستىقبالىنى غۇۋالاشتۇرۇپ قويدى.
كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى 2009-يىلى، غەرب كۈچلىرى ھۆكۈمرانلىق قىلىۋاتقان ئورگانلاردا تېخىمۇ كۆپ تەسىر كۈچىگە ئىگە بولۇشنى خالايدىغان تەرەققىي قىلىۋاتقان ئىقتىسادىي گەۋدىلەرنىڭ بىر مۇنبىرى سۈپىتىدە قۇرۇلغان.
دەسلەپتە بىرازىلىيە، رۇسىيە، ھىندىستان، خىتاي ۋە جەنۇبىي ئافرىقادىن تەركىب تاپقان بۇ گۇرۇپپا، ئەزالارنىڭ بۆلەكنىڭ يەر شارى سىياسىي ۋە ئىقتىسادىي تەسىرىنى ئاشۇرۇش تىرىشچانلىقى بىلەن كېڭەيدى.
بۇ بۆلەك نۆۋەتتە مىسىر، ئېفىيوپىيە، ئىران، ھىندونېزىيە ۋە ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، ئەمما ھىندىستاندىكى يىغىنغا بارلىق ئەزا دۆلەتلەرنىڭ ۋەكىللىرىنىڭ قاتنىشىش-قاتناشماسلىقى ھېلىھەم ئېنىقسىز بولۇشنى داۋاملاشتۇرماقتا.
ھىندىستان تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى مېھمان تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرىنىڭ ھىندىستان باش مىنىستىرى نارېندرا مودى بىلەنمۇ كۆرۈشىدىغانلىقىنى، بۇ يىلنىڭ ئاخىرلىرىدا بىر قېتىملىق باشلىقلار يىغىنى ئۆتكۈزۈلىدىغانلىقىنى قەيت قىلدى.
بەزى ئەزالار ئوتتۇرىسىدا ئوتتۇرا شەرق ئۇرۇشى ۋە غەرب كۈچلىرىگە قارىتىلغان تەنقىدلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك چوڭقۇر پىكىر ئىختىلاپلىرى بار، شۇڭا يىغىن ئاخىرىدا ئورتاق بايانات ئېلان قىلىنىش-قىلىنماسلىقى ئېنىق ئەمەس.
كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى باشقا مالىيە مېخانىزملىرىنى قۇرۇشنى، سودىدا دوللارغا بولغان تايىنىشنى ئازايتىشنى ۋە غەرب باشچىلىقىدىكى باشقۇرۇش قۇرۇلمىلىرىغا جەڭ ئېلان قىلىش ئارقىلىق يەر شارى جەنۇبىنىڭ خەلقئارالىق ئورگانلاردىكى ۋەكىللىك سالاھىيىتىنى ئاشۇرۇشنى نىشان قىلىدۇ.
ھىندىستاننىڭ 2026-يىللىق كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى نۆۋەتچى رەئىسلىكى «چىدامچانلىق، يېڭىلىق يارىتىش، ھەمكارلىق ۋە سىجىللىق ئۈچۈن بەرپا قىلىش» باش تېمىسىدا ئۆتكۈزۈلمەكتە.
كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى يەر شارى نوپۇسىنىڭ %40 تىن كۆپرەكىگە، يەر شارى ئومۇمىي ئىشلەپچىقىرىش قىممىتى (GSYİH) نىڭ بولسا %32 تىن كۆپرەكىگە ۋەكىللىك قىلىدۇ.
