تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى تاشقى ئىشلار مىنىستىرى خاقان فىدان، ياۋروپا بىخەتەرلىكىنىڭ دائىرىسىنى پەقەتلا ياۋروپا ئىتتىپاقى دۆلەتلىرى بىلەن چەكلەشكە بولمايدىغانلىقىنى ۋە قىتئەنىڭ بىخەتەرلىك قۇرۇلمىسىدا تۈركىيە رول ئالىدىغان تېخىمۇ كەڭ بىر قاراشنىڭ شەرت ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.
تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى ئىستراتېگىيەلىك تەتقىقاتلار مەركىزى (SAM) ۋە چاتام ھاۋس تەرىپىدىن ئەنقەرەدە ئۇيۇشتۇرۇلغان «ئەنقەرە باشلىقلار يىغىنىدىن كېيىنكى ياۋروپا بىخەتەرلىكى: ياۋروپا مىقياسىدا ناتو ئىتتىپاقداشلىرى ئوتتۇرىسىدىكى ھەمكارلىقنى كۈچەيتىش» تېمىلىق پائالىيەتتە سۆز قىلغان فىدان، ناتونىڭ نۆۋەتتىكى تەھدىتلەرگە پەقەت ئىنكاس قايتۇرۇش بىلەنلا قالماي، ئۇزۇن مۇددەتلىك ئىستراتېگىيەلىك ئىقتىدار يېتىلدۈرۈش گۇرۇپپىسىغا ئەھمىيەت بېرىشى كېرەكلىكىنى بىلدۈردى.
فىدان ئامېرىكا بىلەن ياۋروپا ئوتتۇرىسىدا بەزى سۈركىلىشلەر بولسىمۇ، بۇ سۈركىلىشلەرنىڭ ناتو باشلىقلار يىغىنىدا كونتروللۇقتىن چىققان بىر كىرىزىسقا ئايلىنىپ كەتمەيدىغانلىقىنى ۋە باشقۇرغىلى بولىدىغانلىقىنى، ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ ناتو باشلىقلار يىغىنىغا قاتنىشىشىنىڭ مەسىلىلەرنى باشقۇرۇش جەھەتتىن مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە ئىكەنلىكىنى تىلغا ئالدى.
ياۋروپا بىخەتەرلىكىنىڭ ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ سىرتىغا ھالقىغان ئەتراپلىق بىر قاراشقا ئېھتىياجلىق ئىكەنلىكىنى تەكىتلىگەن تاشقى ئىشلار مىنىستىرى، بۇ رامكىنىڭ مەركىزىدە تۈركىيەنىڭ بارلىقىنى ئىپادىلىدى.
فىدان تۈركىيەنىڭ ئۇكرائىنانىڭ زېمىن پۈتۈنلۈكى ۋە ئىگىلىك ھوقۇقىنى قوللايدىغانلىقىنى تىلغا ئېلىپ، ئەنقەرەنىڭ رۇسىيە بىلەن بولغان دىپلوماتىيەلىك ئالاقە ۋە سۆھبەت يوللىرىنى ئوچۇق تۇتۇشىنىڭمۇ ياۋروپا بىخەتەرلىكى نۇقتىسىدىن زۆرۈر ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى.
مۇھىم شېرىكلەر
ناتونىڭ مۇداپىئە سانائىتى ئىقتىدارىنى پەقەت ياۋروپا ئىتتىپاقىنى مەركەز قىلغان ھالدىلا ئويلىماسلىق كېرەكلىكىنى ئەسكەرتكەن فىدان، تۈركىيە ۋە ئەنگلىيەگە ئوخشاش كۈچلۈك مۇداپىئە سانائىتىگە ئىگە دۆلەتلەرنىڭمۇ ياۋروپا بىخەتەرلىكى دائىرىسىدىكى مۇداپىئە ھەمكارلىقىنىڭ تەبىئىي ۋە زۆرۈر ئاكتىيورلىرى سۈپىتىدە كۆرۈلىدىغانلىقىنى تىلغا ئالدى.
فىدان ياۋروپانىڭ، ئامېرىكادىن كەلگەن مەسئۇلىيەتنى ئورتاقلىشىش ئاگاھلاندۇرۇشلىرىنى روھىي بېسىم ياكى تەھدىت سۈپىتىدە كۆرمەسلىكى ۋە ياۋروپانىڭ ئۆز مۇداپىئەسى ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ مەسئۇلىيەت ئۈستىگە ئېلىشى كېرەكلىكىنى بىلدۈردى.
ياۋروپانىڭ مۇداپىئە ئىقتىدارىنى يۇقىرى كۆتۈرۈشنىڭ ناتونىڭ كەلگۈسىگە ئوخشاشلا ياۋروپانىڭ ئىستراتېگىيەلىك چىدامچانلىقى نۇقتىسىدىنمۇ زۆرۈر ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتكەن فىدان، ناتو ئەنقەرە باشلىقلار يىغىنىدا ياۋروپا بىلەن ئامېرىكانىڭ بىر-بىرىنى ئەيىبلەش روھىي ھالىتىنىڭ كۆپ ئورۇن ئالمايدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى.
فىدان باشلىقلار يىغىنىنىڭ ئەڭ قىيىن قىسمىنىڭ ترامپنى يىغىنغا قاتنىشىشقا قايىل قىلىش ئىكەنلىكىنى ۋە بۇنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئارقىلىق «قىيىن ئۆتكەلنىڭ بېسىپ ئۆتۈلگەنلىكى»نى بىلدۈردى.
