تۈركىيە، سەئۇدى ئەرەبىستان ۋە پاكىستان ئوتتۇرىسىدا ئىمزالانغان ئورتاق مۇداپىئە كېلىشىمى رايون خاراكتېرلىك تىنچلىق، خەۋپسىزلىك ۋە مۇقىملىقنى كۈچەيتىشنى مەقسەت قىلىدۇ شۇنداقلا ئۈچ دۆلەتنىڭ ھەر قانداق بىرىگە قىلىنغان قوراللىق ھۇجۇم پۈتۈن ئىتتىپاققا قىلىنغان ھۇجۇم دەپ قارىلىدۇ.

تۈركىيە جۇمھۇر رەئىسى ئەردوغاننىڭ سەئۇدى ئەرەبىستاندا ئېلىپ بارغان بىر كۈنلۈك خىزمەت زىيارىتى جەريانىدا، تۈركىيە، سەئۇدى ئەرەبىستان ۋە پاكىستان ئوتتۇرىسىدا رايون خاراكتېرلىك خەۋپسىزلىك قۇرۇلمىسىنى يېڭىدىن شەكىللەندۈرىدىغان تارىخىي ئەھمىيەتكە ئىگە «مەككە ئورتاق مۇداپىئە كېلىشىمى» ئىمزالاندى.

رايونلۇق مەسئۇلىيەتچانلىق پرىنسىپى بويىچە ئېلىپ بېرىلغان ئۇزۇن مۇددەتلىك دىپلوماتىك تىرىشچانلىقلارنىڭ نەتىجىسىدە بارلىققا كەلگەن بۇ كېلىشىم، ئۈچ دۆلەتنىڭ مۇداپىئە ئىقتىدارىنى بىرلەشتۈرۈشنى ۋە دۇنيا تىنچلىقىغا تۆھپە قوشۇشنى نىشان قىلىدۇ.

بىرىگە قىلىنغان ھۇجۇم ھەممىسىگە قىلىنغان ھۇجۇم دەپ ھېسابلىنىدۇ

كېلىشىمگە ئالاقىدار چۈشەندۈرۈش ماتېرىيالىغا ئاساسلانغاندا، كوللېكتىپ چەكلەش كۈچىنى ئاشۇرۇش كېلىشىمدىكى ئەڭ ھالقىلىق ماددىلارنىڭ بىرى. بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى نىزامنامىسىنىڭ 51-ماددىسىدىكى ئۆزىنى قوغداش ھوقۇقى ئاساسىدا تۈزۈلگەن بۇ كېلىشىم بويىچە، كېلىشىم ئىمزالىغان ئۈچ دۆلەتنىڭ ھەرقانداق بىرىگە قارىتىلغان قوراللىق ھۇجۇم، ئۈچ دۆلەتنىڭ ھەممىسىگە قارىتىلغان ھۇجۇم سۈپىتىدە قوبۇل قىلىنىدۇ.

مۇداپىئە سانائىتىدىكى ئىستراتېگىيەلىك شېرىكلىك ۋە «تېررورلۇقتىن خالىي رايون» نىشانى

بۇ كېلىشىم ھەربىي ھەرىكەتلەردە ھەمكارلىشىشتىن سىرت، مۇداپىئە سانائىتى ساھەسىدىمۇ چوڭقۇر يېقىنلىشىشنى كۆزدە تۇتىدۇ. ئۈچ دۆلەتنىڭ ھەربىي قىسىملىرىنىڭ مەشغۇلاتلارنى بىرلىكتە ئېلىپ بېرىش ئىقتىدارىنى يۇقىرى كۆتۈرۈشنى نىشان قىلغان بۇ كېلىشىم، رايون مۇقىملىقىنى كاپالەتكە ئىگە قىلىش يۈزىسىدىن ئوتتۇرىغا قويۇلغان «تېررورلۇقتىن خالىي رايون» نىشانىغىمۇ ئىستراتېگىيەلىك تۆھپە قوشىدۇ.

تۈركىيەنىڭ شىمالىي ئاتلانتىك ئەھدى تەشكىلاتى ئەزالىقىنى تولۇقلىغۇچى خاراكتېرگە ئىگە

تۈركىيەگە نۇرغۇن ئىستراتېگىيەلىك مەنپەئەتلەرنى ئېلىپ كېلىدىغان بۇ كېلىشىم ئارقىلىق، دۇنياۋى دېڭىز سودا يوللىرىنىڭ خەۋپسىزلىكىنى كۈچەيتىش ھەمدە ئېكسپورت ۋە ئېنېرگىيە بىلەن تەمىنلەش جەريانىنى تېخىمۇ تېزلىتىش پىلانلانغان. تۈركىيەنىڭ رايوندىكى تەسىرى ۋە تەجرىبىسىنى باشقا كۈچلۈك كۈچلەر بىلەن بىرلەشتۈرىدىغان بۇ ھەمكارلىقنىڭ يەنە بىر تەرەپتىن، ئىقتىسادىي مۇقىملىقنى كاپالەتكە ئىگە قىلىپ، ئېنېرگىيە خەۋپسىزلىكىنى ئەڭ يۇقىرى دەرىجىدە كۈچەيتىشى كۆزدە تۇتۇلغان.

تۈركىيە ئەسكەرلىرىنى ئەۋەتىش دۆلەتنىڭ قارار چىقىرىش مېخانىزمىغا باغلىق

كېلىشىمگە ئالاقىدار چۈشەندۈرۈشتە ئالاھىدە تەكىتلىنىشىچە، بۇ كېلىشىمگە قاتنىشىش تۈركىيە ئەسكەرلىرىنىڭ رايوندا يۈز بەرگەن ھەر قانداق كىرىزىسقا ئۆزلۈكىدىن ئەۋەتىلىدىغانلىقىدىن دېرەك بەرمەيدۇ. قوراللىق كۈچ ئىشلىتىش ۋە ھەربىي ھەرىكەت ئېلىپ بېرىش قارارلىرى تۈركىيە جۇمھۇرىيىتىنىڭ ئاساسىي قانۇنلۇق تۈزۈمى ۋە دۆلەتلىك قارار چىقىرىش مېخانىزملىرى رامكىسى ئىچىدە ئېلىنىدۇ.

ئانادولۇدىن ھىجازغىچە سوزۇلغان قېرىنداشلىق لىنىيەسى

كېلىشىمنىڭ ئىنسانىي ۋە تارىخىي تەرەپلىرىگىمۇ ئىشارەت قىلىنغان تېكىستىدە مۇنداق دېيىلدى: «ئانادولۇدىن ھىجازغىچە، ئىسلامئابادتىن رىيادقىچە سوزۇلغان قېرىنداشلىق لىنىيەسى ئورتاق قىممەت قاراشلارنىڭ ۋە قىيىن كۈنلەردە بىر-بىرىگە يۆلەك بولۇپ تۇرغان مىللەتلەرنىڭ ئىرادىسىگە ۋەكىللىك قىلىدۇ.»

تۈركىيە، پاكىستان ۋە سەئۇدى ئەرەبىستان ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتلەر پەقەت دۆلەتلەر ئارا مەنپەئەتلا ئەمەس، بەلكى ئورتاق تارىخ، ئېتىقاد ۋە ھەمكارلىق رىشتىگە ئاساسلىنىدىغانلىقى، ئىمزالانغان بۇ كېلىشىمنىڭ تارىخىي مەسئۇلىيەتنىڭ بۈگۈنكى كۈندىكى ئىستراتېگىيەلىك نامايەندىسى ئىكەنلىكى ئالاھىدە بايان قىلىندى.